INHOUD 

• Wat is Dringende Medische Hulp (DMH)
• Wie heeft er recht op dringende medische hulp
• Wat is de rol van het OCMW?
• Welk OCMW is bevoegd?
• Specifieke situaties
  • Gezinnen met kinderen
  • Bevoegdheid bij kerkasiel
• Vrije keuze van zorgvertrekker
• Beroepsgeheim - vertrouwelijkheid van gegevens 
• Good practices bij de toepassing van ‘dringende medische hulp’

Wat is Dringende Medische Hulp (DMH)

Vreemdelingen zonder wettig verblijf hebben recht op Dringende Medische Hulp (artikel 57§2 van de OCMW-wet). Het Koninklijk Besluit betreffende de DMH van 12/12/1996 bepaalt dat:

• medische zorgen van zowel preventieve als curatieve aard onder "dringende medische hulp" kunnen vallen; ook nazorg  kan hieronder worden opgenomen
• deze medische hulp zowel ambulant (bijvoorbeeld door een huisarts of kinesist) als in een verplegingsinstelling  (bijvoorbeeld een ziekenhuis) mag worden gegeven
• kosten van voeding, kleding en huisvesting niet onder dringende medisch hulp vallen.

Dringende medische hulp kan dus verstrekt worden door bijvoorbeeld: huisartsen, artsen-specialisten, tandartsen, apothekers, vroedvrouwen, para-medici, orthopedisten,  bandagisten, logopedisten, ziekenhuizen, revalidatiecentra, dagcentra voor behandeling van toxicomanie, rust- en verzorgingstehuizen,… Sinds 1 juli 2006 kan dringende medische hulp ook verstrekt worden in psychiatrische ziekenhuizen en psychiatrische verzorgingstehuizen.

Indien een medisch getuigschrift wordt opgemaakt waaruit de dringende noodzakelijkheid van de verstrekkingen blijkt, kunnen onder andere volgende situaties onder dringende medische hulp vallen:

• revalidatie na een (zware) ingreep (bijvoorbeeld kinesitherapie)
• onderzoeken die noodzakelijk zijn om tot een juiste diagnose te komen (echografie, RX, Scanner)
• behandelingen (bijvoorbeeld chemotherapie bij kanker)
• medicatie

Het begrip dringende medische hulp kan niet beperkt worden tot 'alles wat via de spoedgevallen-dienst van het ziekenhuis binnenkomt'.

Wie heeft er recht op dringende medische hulp

Het OCMW moet de kosten van deze dringende medische hulp betalen als aan drie voorwaarden is voldaan:

• de persoon verblijft onwettig in België (ook EU-burgers kunnen onwettig in België verblijven >> lees meer)
• de persoon zonder papieren is behoeftig, dit blijkt uit sociaal onderzoek 
• er wordt een medisch getuigschrift voorgelegd waarin de dringende noodzakelijkheid van de verstrekkingen wordt vastgesteld. Zo'n medisch getuigschrift moet opgemaakt worden door een (door het riziv) erkende medische zorgverstrekker

Wat is de rol van het OCMW?

Het OCMW moet de kosten voor DMH terugbetalen aan de medische zorgverstrekker. Het OCMW krijgt op haar beurt deze kosten terugbetaald door de federale overheid. Het maakt hierbij niet uit of de DMH door een openbare dan wel privé-instelling werd verstrekt.

Het OCMW moet:

• via sociaal onderzoek de behoeftigheid nagaan, het medisch attest opvragen en het niet-legaal verblijfsstatuut vaststellen (dit laatste via controle van het rijksregister of in twijfelgevallen via vertrouwelijk contact met de DVZ )
• binnen de 45 dagen na het begin van de zorgverstrekking kennis geven van de steunverlening aan de POD Maatschappelijke Integratie.
• de kostenstaat achteraf verzenden (binnen het jaar); binnen de drie maanden na voorleggen van deze staat zal de POD deze kosten in principe terugbetalen.

Het OCMW moet er eveneens structureel voor zorgen dat de DMH wordt voorzien en  toegankelijk is. Zo zou het OCMW conventies kunnen afsluiten met de medische zorgverstrekkers in de regio, of zelfs daarbuiten.  Op deze wijze kan een OCMW,in ruimere mate dan met een medische kaart, een beleid inzake de toegang tot de gezondheidszorg voor zijn cliënten voeren.  Door afspraken te maken, weten de betrokken partijen waaraan ze toe zijn en moet niet geval per geval per medische kaart uitgeklaard worden wat kan en niet kan.

Welk OCMW is bevoegd

Algemene regel: het OCMW van de gewone verblijfplaats is bevoegd

Normaal is het OCMW van de plaats waar de persoon zonder wettig verblijf gewoonlijk verblijft, bevoegd.

De zorgvrager gaat naar de huisarts en krijgt een attest DMH mee voor een consultatie bij een specialist, een verder onderzoek, een opname in het ziekenhuis, enz.

Met dit attest DMH gaat de zorgvrager naar het OCMW van de plaats waar hij  gewoonlijk verblijft. Het OCMW zal dan, na controle van de behoeftigheid en het illegaal verblijf een betalingsverbintenis meegeven voor de zorgverstrekker. Dit is een zogenaamde "medische kaart".

Een medische kaart is een document dat door het OCMW afgeleverd wordt aan een OCMW-cliënt. Door dat document af te leveren, verbindt het OCMW zich er t.a.v. de zorgverlener toe om de kosten van bepaalde medische prestaties gedurende een bepaalde termijn ten laste te nemen. De medische kaart geeft de zorgverlener die zich aan de bepalingen van de medische kaart houdt, de zekerheid dat de kosten van de door hem verleende zorgen door het OCMW betaald zullen worden

In de medische kaart kan bepaald worden voor welke zorgverleners, voor welke prestaties of voor welke medicatie ze geldig is. In veel gevallen heeft de kaart een geldigheidsduur van drie maanden. Bij een eventuele hernieuwing van een medische kaart, zal het OCMW telkens nagaan of het nog bevoegd is t.o.v. de betrokken persoon en of deze laatste nog gerechtigd is op deze hulpverlening .

De zorgvrager kan met de medische kaart de ingreep of consultatie laten uitvoeren. Met de medische kaart heeft de zorgverstrekker (huisarts, kinesist, ziekenhuis,...) de garantie dat de verstrekte zorgen zullen worden terugbetaald.

Uitzonderingen op de algemene regel

• Via het OCMW van de plaats waar de hulp wordt verstrekt

Als men niet in de mogelijkheid verkeert om vooraf contact op te nemen met het OCMW (bijvoorbeeld bij een ongeval waarbij onmiddellijk hospitalisatie is aangewezen) én de tussenkomst van het OCMW is dringend noodzakelijk, dan is via een spoedprocedure het OCMW van de plaats waar de hulp verstrekt wordt bevoegd.

Wordt een persoon zonder wettig verblijf die behoeftig is bijvoorbeeld dringend opgenomen of verzorgd in een ziekenhuis, dan moet onmiddellijk op die dag het OCMW bevoegd voor het grondgebied waar het ziekenhuis zich bevindt, gecontacteerd worden .

De zorgvrager moet best onmiddellijk de zorgverstrekker of het ziekenhuis verwittigen van het feit dat de regeling DMH moet worden toegepast, en moet zijn persoonsgegevens en verblijfsadres doorgeven, zodat de administratie of de sociale dienst van het ziekenhuis onmiddellijk het OCMW kan contacteren.  Dit gebeurt best met volmacht van de zorgvrager.

De behandelende geneesheer moet een attest DMH opmaken. Nadien zal het OCMW dan nog een sociaal onderzoek van de behoeftigheid uitvoeren.  Hiervoor is het mogelijk dat de maatschappelijk werker op huisbezoek komt: zowel op het verblijfsadres als in het ziekenhuis.

• Het OCMW of opvangcentrum van de code 207 is bevoegd

Voor de asielzoekers in beroep bij de Raad van State tegen een negatieve beslissing van het Commissariaat-Generaal voor Vluchtelingen en Staatlozen of van de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen of van de afgeschafte Vaste Beroepscommissie voor Vluchtelingen geldt volgende regeling:

• Bij verblijf in een opvangcentrum: het toegewezen centrum regelt de medische verzorging en de kosten. Zorgen conform RIZIV-nomenclatuur, met uitzondering van de zorgen vermeld in de lijst van het K.B. 9 april 2007.
  
• Bij verblijf buiten het toegewezen opvangcentrum: in principe moet vooraf met de Cel Medische Kosten van Fedasil contact worden genomen voor een requisitorium (= betalingsverbintenis). Tel. 02/213 43 00
• Indien code 207 verwijst naar een OCMW: het OCMW van code 207 of OCMW van de dringende onvoorziene zorgverstrekking
• Indien er geen code 207 is: OCMW van de gewoonlijke verblijfplaats of OCMW van de dringende onvoorziene zorgverstrekking. 

Specifieke situaties

Gezinnen met kinderen

Wanneer een gezin met kinderen enkel dringende medische hulp of een financiële steun komt vragen, moet het OCMW op eigen initiatief een gezin met kinderen informeren over de materiële opvang in een federaal opvangcentrum en hen het informatiedocument overhandigen. Dit moet ook als het gezin weinig of geen interesse toont in deze materiële opvang.

Als de maatschappelijk werker nadien oordeelt dat het gezin weloverwogen en bewust beslist om geen beroep te doen op deze materiële opvang, dan moet het OCMW deze procedure met het oog op materiële opvang niet opstarten .

De VVSG adviseert wel om cliënten in dat geval een schriftelijke verklaring te laten ondertekenen en om deze werkwijze duidelijk in het sociaal verslag te vermelden. Zo kan het OCMW bewijzen dat het zijn informatieplicht is nagekomen indien dat nodig zou zijn in het kader van een beroep ingediend bij de arbeidsrechtbank. Dit om te vermijden dat de arbeidsrechter er bij een eventueel beroep tegen de OCMW-beslissing van uitgaat dat er nog geen informatie werd verstrekt en dat het OCMW dat nu eerst moet doen en ondertussen financiële steun moet toekennen. >> lees meer in de VVSG-tekst

Bevoegdheid bij kerkasiel

Bij kerkasiel kan men er van uitgaan dat dit ‘kerkverblijf’ een occasioneel of toevallig verblijf is, wat iets anders is dan het gewoonlijk verblijf; zelfs al slaapt en eet de betrokkene er.

Onderstaande voorbeelden trachten dit algemeen principe te verduidelijken
Het OCMW van het grondgebied van de kerk wordt verondersteld niet bevoegd te zijn, onder meer in volgende gevallen:

• De vreemdeling zonder wettig verblijf die in het kader van kerkasiel in de kerk slaapt maar gelijktijdig een woning huurt op een ander grondgebied, waar hij/zij voor dit kerkasiel verbleef
• De echtgeno(o)t(e) (en kinderen) – waarmee de betrokkene ook samenwoonde voor het kerkasiel – wonen op een ander grondgebied dan waar de betrokkene overnacht en leeft in het kader van het kerkasiel.

Het OCMW van het grondgebied van de kerk is wel bevoegd wanneer:

• de vreemdeling zonder wettig verblijf die in het kader van kerkasiel in de kerk slaapt ook voor het kerksasiel als dakloze werd beschouwd. In de zin dat zijn gewoonlijke verblijfplaats zeer frequent wisselde; dat hij regelmatig sliep in centra voor daklozen of dat hij regelmatig zonder onderdak de nacht moest doorbrengen.

>> meer over welk ocmw bevoegd is

Vrije keuze van zorgvertrekker

Elke patiënt heeft recht op vrije keuze van zorgverstrekker dat enkel bij wet beperkt kan worden. (Bijvoorbeeld in het kader van arbeidsgeneeskunde, medische behandeling van gedetineerden, gedwongen opname van geesteszieken, …)

OCMW’s mogen echter samenwerkingsovereenkomsten (= conventies) sluiten met andere instellingen van openbaar nut, bijvoorbeeld ziekenhuizen,  huisartsen, apothekers, … OCMW’s kunnen hun patiënten dus doorverwijzen naar deze geconventioneerde verpleeginstellingen of zorgverstrekkers.

Deze bijzondere samenwerking heeft echter zijn grenzen. OCMW’s moeten rekening houden met de vertrouwensrelatie die hun cliënten reeds elders opbouwde, tevens moeten ze rekening houden met de ideologische, filosofische en religieuze overtuiging van de betrokkene.

In situaties wanneer een patiënt met de 100-dienst naar een ziekenhuis werd gevoerd, kan het OCMW niet weigeren om tussen te komen in de kosten omdat het niet samenwerkt met dit ziekenhuis.

Beroepsgeheim - vertrouwelijkheid van gegevens

Het KB ‘dringende medische hulp’ zegt dat al de gegevens vertrouwelijk behandeld zullen worden
Het artikel 4 van het Koninklijk Besluit van 12 december 1996 stelt dat ‘de gegevens die voorkomen op of afgeleid kunnen worden van de door de OCMW’s ingediende medische getuigschriften vertrouwelijk behandeld worden en kunnen ze niet aangewend worden voor andere doeleinde dan de terugbetaling.
 
Artsen zijn gebonden aan hun beroepsgeheim én ze mogen hun beroepsgeheim niet delen met OCMW
De Orde van Geneesheren stelt in hun advies van 7 februari 2009 dat enkel artsen betrokken bij de zorg aan een patiënt aanspraak kunnen maken op het recht op het “gedeelde medisch geheim”. Ten aanzien van het OCMW dat de medische kosten ten laste neemt, kunnen enkel inlichtingen die nodig zijn voor de verzorging en het welzijn van de patiënt worden meegedeeld, zo mogelijk aan een raadgevend arts, anders aan de patiënt of aan zijn vertegenwoordiger. Het is enkel en alleen aan de behandelende geneesheer om te oordelen over de noodzaak van medische zorgen voor zijn patiënt en aan het OCMW om te oordelen over diens behoeftigheid.

OCMW-medewerkers zijn ook gebonden aan het beroepsgeheim
Hulpverleners die hun beroepsgeheim schenden kunnen gestraft worden (art. 458 strafwetboek)
Ook het art. 36 en 50 van de OCMW-wet is van toepassing binnen OCMW.
Aldus de VVSG primeert het beroepsgeheim op de meldingsplicht. http://www.belgium.be/nl/justitie/privacy/beroepsgeheim/ 

Good practices bij de toepassing van ‘dringende medische hulp’.

• Het OCMW sluit medische conventies met verschillende zorgverleners in en buiten de regio.
• Het OCMW werkt met een medische kaart voor een periode van bv. 3 maanden, deze kaart is geldig voor een huisarts en apotheker(Eventueel kan voor de eerste keer gewerkt worden met een kaart geldig voor 1 maand zodat evaluatie en bijsturing makkelijk verloopt)
• De zieke kan vlot zijn eerste consultatie bekomen doordat het OCMW een medische kaart geeft voor enkele dagen op basis van een mini-sociale enquête. Ondertussen kan een meer grondige sociale enquête uitgevoerd worden.
• De huisarts kan de betrokkene tijdens de geldigheidsduur van de medische kaart doorsturen naar een ziekenhuis, specialist, kinesist, … waarmee het OCMW een conventie heeft, zonder dat de betrokkene terug moet keren naar het OCMW.
• De betrokkene kan kiezen uit een lijst van geconventionaliseerde (huis)artsen, MAAR kan ook een arts aandragen waarmee het OCMW een patiëntgebonden conventie afsluit. 
• Er is een toegankelijke procedure voor daklozen
• Er is een OCMW-tussenkomt mogelijk voor wat niet teruggevorderd kan worden bij de POD MI; zoals D-medicatie, babymelk, brilglazen/-monturen, tandextracties of prothesen .  De Brusselse OCMW's hebben een interessant initiatief inzake D-medicatie uitgewerkt